Waa barbaar si wacan u kortay. Waana buugleey, qalinku walaaleeyay. Waa ubixii waddankan berri hagi lahaa. Aqoon durugsan iyo isfahan baa ka dhexeeya. Si kale kuma garatide, waa rag ceeshoow milix ah. Tan iyo intii ay dugsi- Quraanka wada bilaabeen iyo ilaa maanta oo ay ku jiraan sannadkii u danbeeyay ee jaamacadda, waxa ay ahaayeen dhallinyarro isku kacaan ah, jawi nabdoon iyo farxad badanna soo wada qaatay.
Walow ay xaafaddo kala duwan ku kala nool yihiin, haddana dhallintaasi isma hayb taqaano. Haddii awal qabiilku ahaa astaanta dadku isku garto, iyagu warkaas waxba ugama bilowna.
Waa barbaar fikirka noloshu walaaleeyay. Had iyo jeerna waxa ay ka doodaan mustaqbalka waddanka iyo sidii ay bulshadooda ugu hiilin lahaayeen. Badiba marka ay makhaayadaha shaaha fadhiyaan waxa ay falaqeeyaan mustaqbalka iyo sida loogu baahan yahay in la helo jiil tayo wanaagsan oo waddanka u shaqeeya. Maaddaama oo ay bartaan mawduucyo kala duwan, sida, dhaqaalaha, caafimaadka iyo cilmiga bulshada, waxa ay sawirtaan shaqooyinka ay mustaqbalka ummadda u qaban doonaan iyo mid kastaaba doorka uu ka soo dhalaali doono. Bal ga’roo haddii aad taqaanay maamul qabiil lagu qaybsado, dhallintani taasi way ka gudbeen, waxaanay wax ku qaybsadaan aqoontooda iyo kolba inta ay kartidoodu gaadhsiisan tahay.
Shir- beeleed, shir-beeleed, reerkaa aayihiisa ka tashanaya maanta. Hadaladaasi waa kuwo inta badan dhagaha bulshadeena maanta ku badan. Adduunyaduna hawlo badane, Samakaab iyo Saxardiid waxa ay ka mid ahaayeen dhallintii aynu ka soo sheekaynay. Waxaanay ahaayeen rag noloshu walaalaysay. Hore midkoodna ka kale qabiilkiisa muusan aqoone, maantaa lays bartay. Oo sidee laysku bartay, sow kuwii awalba saaxiibka ahaa? Waxa lays bartay markii uu Saxardiid ogaaday in saaxiibkii Samakaab ka mid noqday guddida qaban qaabada shir beeleedka reerkooda. Wixii aan nabad iyo caano ahayba waa la kala qaadaaye, hadduu Samakaab ahaa nin ka faana qabyaaladda, maanta waa uu ku dhaashtay. Odayaal adeeradiiya iyo waliba rag badan oo uu aqoonyahanno u yaqaanay ayaa cudur aan dawo lahayn ku durray ( Virus ). Ileen waa waxa ay ku shaqaystaane, yarkii laga dhaadhici in uu ogaado inuu reer Galool yahay. Intaa uun casharkii loo dhigay kuma uusan eekayne, loo sheeg inuu maanta laga bilaabo ogaado, in isaga iyo Saxardiid kala reer yihiin oo loolan weyn oo siyaasadeed ka dhexeeyo. Saxardiid way ku adkaatay inuu liqo kiniinka suntan ah ee bilaa biyaha lagu siiyay (Qabyaalada), waxaanu soo xusuustay tuducyo ka mid ah maansada qiimaha badan ee Ergo ee abwaan Gaariye:
Uf qabiilka annaa leh,
Wuxuun baa ku addeegta,
Nin iskii kartidiisa,
Isku taagi karayn,
Una haysta ateero,
Ayaantu dembi gaysto.
Laga hoos galo eedda!
Col kaa badan iyo biyo kaa badaniba way ku hafiyaane, waxaa maansadaa ka xoog roonaatay hal haysta, `` Fiqi tolkii kama janno tago´´, oo oday u adeer ahi galab ku tuuray. Hadday awal ahaayeen barbaar kaftan aan turxaan lahayn iyo hiil iyo hooba ka dhexeeyay, hadda xaalku sidii hore maaha. La kala leexay. Barasho hor laa bilaabantay. Oo ileen maan aqoonne, hebbel reer Faro-taag buu ahaa? iyo waa yeelkadii, waligoodba annagaa u talin jirnaye. Akhriste gara’oo halkaa talaa cayn wareegtay. Garaad caafimaad qaba ayaa la faro xumeeyay. Mustaqbal iyo ubax soo widhwidhayaa xididada loo siibay. Ilaahay ha u gargaaro’e bulsho is leh baa la kala qoqobay.
Dhallinyaraddii hadda isma raacdo. salaanta ma kala qaado. Goobihii lagu haasaawi jiray laga kala digo rogay. M d waliba waxa uu la showraa inaadeerkii. Inkasta oo inta is ilmaadeersatay ayna isku fikir iyo ujeedo ahayn, haddana waxa walaaleeyay waa hal ku dhiga ah: aynu reer hebel iska dhicino. waxa hubaal ah in jiilkaasi u baahan yahay gurmad degdeg ah. Uma baahna in guuto fardooleey ah loo diro, laakiinse waxa uu u baahan yahay jiilkani in ay u soo baxaan inta garashada ehelka u ahi. Taasi waxa ay noqonaysaa, in guud ahaanba bulshadda laga wacyi geliyo cudurka noocan ah iyo wixii kale ee kala kaxaynayaba. Waxba yuu hadalku ila sii durkine, waxaa cashar inoogu filan saddexdan bayd ee aan ka soo kala qaaday saddex maanso oo kala duwan oo uu tiriyay Rabi ha u naxariistee abwaankii weynaa ee Cabdillaahi Suldaan Timacadde:
Dugsi ma leh qabyaaladi waxay dumiso mooyaane.
.........................................................................
Nin qabyaalad beertoow wanaag kuuma soo baxo’e.
………………………………………………………………………..
Nin qabyaalad heensaynayaa guul ma haybsado’e.
Ilaahay xaqa ha ina waafajiyo.
Qalinkii Muuse Dalmar
Email:
This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Waa barbaar si wacan u kortay. Waana buugleey, qalinku walaaleeyay. Waa ubixii waddankan berri hagi lahaa. Aqoon durugsan iyo isfahan baa ka dhexeeya.
Munaasibad lagaga hadlayay laguna soo bandhigay tamarta dib loo cusboonaysiiyo ee Solar Energy ayaa shalay lagu qabtay saylada xoolaha ee magaalada Hargiesa. Waxa munaasibadan soo agaasimay Ha’yadaha HAVOYOCO iyo ADRA isla markaasi waxa mashruucan maal galiyay EU (European Union). Waxa goobtaasi lagu soo bandhigay qalabka solar-ta ee ku shaqeeya tamarta cadceeda waxan dheeraa ciyaaraha Circus Show ee isugu jira qalaama rogodka, jugglinka iyo ciyaaraha fudud oo ay soo diyaarsheen Circus Somaliland HAVOYOCO. 
Dhamaan Reer Khayre Abdilahi
Xeebta batalaale ee magaalada Berbere ayaa waqtigan cammiran iyada oo ay halkaas dalxiis ku qadanayan boqolaal dadweyne ah oo u badan haween iyo dhalinyaro iyo weliba caruur. 
W
Inkasta oo muuqaalka sariirtani yahay mid ku cusub dhagaha iyo indhaaha dadka caalamka ku dhaqan hadana waxa ay u gaar tahay dadka caajiska badan ee xiliyada shaqada ay ku jiraan ku dul lulooda miisaska ay ku shaqeynayaan.
Dhamaan dhalinta ku nool wadeenkeena waxaay yihiin dad aad u dadaala o waqtigooda aad uga faa’iidaaysta nolasha guud ahaan , dardar faro badan galiya inaay noqdaan hogaamiyaal mustaqbal qarkalena aay u arkayaan inaay yihiin kuwo maanta kalsooni faro badan u leh inaay xilka la wareegaan
Dallada SONYO ayaa shalayto soo saartay warsaxaafadeed ay ku caddaynayso mawqifkeeda ku aadan ururada cusub ee dalka lagaga dhawaaqo iyo ka mid noqoshadooda. Warsaxaafadeedkaas oo nuqul ka mid ahi soo gaadhay shabakada tacliinta somaliland waxa uu u dhignaa sidatan:
Waxa sanad kasta Magaalo xeebeeda BERBERA aad ugu soo qulqula labada bunaasibadood ee Ciida awgeed dadka reer Somaliland ee degan Gobolada kale oo iyaga aad u xiisaynaya waxyaaba ay gaarka latahay maalada BERBERA
